text stringlengths 14 15.6k |
|---|
Жуван Ватан, ватанэгьлияр, дидед чӀал хуьх! |
Къе вагьши душманри, фашистри РагъакӀидай патай Россиядиз чпин кӀирер экъиснавайла, чи лекьерин иви ргазва, абур Ватан, халкь, къул, гьахълувал хуьз майдандиз экъечӀнава. Лекьер са чӀавузни душманриз муьтӀуьгъ хьайиди туш, я женни ийидач! |
Украинада женгинин гьерекатар башламишунихъ галаз алакъалу яз, Кьурагь райондай къанни вадалай виниз жегьилриз армиядин жергейриз эвер гана. Абуру Донбассдин шегьерар миллетбазрикай хуьн ва азад авун патал женгера иштиракзава. |
И йикъара Кьасумхуьрел, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин депутат Имам Яралиеван регьбервилик кваз, алай йисан майдиз Дагъустандин халкьдин шаир СтӀал Сулейман дидедиз хьайидалай инихъ 155 йис тамам хьун къейд авунихъ галаз алакъалу яз, тешкиллувилин комитетдин заседание кьиле фена. |
Республикадин кьиблепатан райондин тӀебиатдин шартӀар Нижний Новгороддай тир карчидиз голубика гьасилун патал виридалайни кутугайбур яз акуна. Ада участок вирус акат тийидай жуьредин ва махсус лабораторияда арадал гъанвай 3,5 агъзур кул-кусдалди таъминарнава. |
Аялриз тербияни чирвал гунин бязи терефрикай |
ДИДЕ-БУБА аялдиз тербиядин кьилин чешне я. Гьар са аялдин тербиядай, чаз чеб, вилериз такуна, тийижиз хьайитӀани, гуьзгуьдай хьиз, адан диде-буба аквада. ДИДЕ-БУБАДИ кӀвалин къене аялдин «куруниз вуч куьткуьнайтӀа», уьмуьрдани къенин аялдин, пакагьан чӀехидан «тӀурунай» гьам аквада. |
Играми ватанэгьлияр! Гьар йисан рамазандин вацра газет кӀелзавайбурун арада тухузвай диндин конкурс гатӀуннавайдакай хабар гузва. Шаз хьиз, цӀини и серенжем медениятдинни марифатдин А.Гьасанан тӀварцӀихъ галай центрадини “Лезги газетдин” редакцияди саналди тешкилнава. |
2024-йисан 15-17-мартдин йикъара Россияда дуьньядин метлеб авай вакъиа - президентдин сечкияр кьиле фена. Абур вири терефрихъай кьетӀенбур, вилик квай йисара тухвайбурулай тафаватлубур, хейлин цӀийивилер ишлемишайбур ва нетижаярни гзафбуру гуьзет тавурбур хьана. Сиясатдин зурба мярекатда садрани тахьай кьадар сечкичийр... |
Россиядин Федерациядин Президент хкядай сечкийрин вилик квай кампания «Санал хьун чи къуват я – Россия патал сес гун» лишандик кваз кьиле фена. И лозунгдин метлеб лап екеди хьана. Политикри виликамаз лагьай ихтилатар тестикь хьана. Сечкийри Россиядин халкьар мадни сад, тупламиш хьуниз, абур чӀулав са къуватдивайни алцу... |
Эхь, Николас Мадуро гьахъ я. Россиядин Президент хкязавай сечкийриз манийвал гун, агьалияр гьукумдиз акси акъвазарун, Владимир Путиназ акси къуватар арадал гъун патал къецепатан уьлквейри гзаф алахъунар авуна. США-ДИН, Европадин хейлин уьлквейрин махсус къуллугъарни, душманрин жасусриз элкъвенвай къенепатан хаинарни, ж... |
Идан гьакъиндай 18-мартдиз Яру майдандал Крым Россиядик экечӀ хъувуна 10 йис тамам хьуниз талукьарнавай мярекатдиз кӀватӀ хьанвай кьван агъзурралди жуьреба-жуьре яшарин агьалийрини тестикьарна. Митингдал Владимир Путин рахана, ада крымвийриз, севастополвийриз ва чи уьлкведин вири халкьариз юбилей мубаракна. Россиядин Г... |
19-мартдиз Сергей Меликова Дагъустан гатфарин призывдиз гьазур жезвай гьалариз талукьарнавай совещание кьиле тухвана. «Алай йисан гатфарин призывни хъсан гьалара кьиле фидайдак за умуд кутазва», - лагьана республикадин регьберди, совещанидин иштиракчийрихъ элкъвена. И месэладиз талукь яз алай вахтунда республикада кьил... |
Россиядин Федерациядин президентвиле мад сеферда хкя хъувунвай Владимир Путинан тӀварцӀихъ дуьньядин кьуд патахъай тебрикдин телер, чарар къвезва. Амма коллективный Западда садбуру сиве яд кьунватӀа, масабуру Россияда президентвилин сечкияр гуя дуьздаказ, гъахълудаказ тухванач, агьалийрив гужуналди сесер гуз туна, учас... |
Владимир Путина сечкийрин вичин штабдал кьил чӀугуна ва Донбассда уьлкведин итижар патал женг чӀугвазвайбуруз, Россиядин вири агьалийриз рикӀин сидкьидай сагърай лагьана. Гуьгъуьналлаз ам СМИ-РИН векилрихъ галаз гуьруьшмиш хьана. Абурун суалриз жавабар гудайла, Владимир Путина лагьана: «Сечкийрин нетижайри зун тажубарн... |
Дагъустан Республикада президентдин сечкияр кьиле тухун патал участокрин 1862 комиссия ачухнавай. Сечкидин участокра алай аямдин техника ишлемишна. 137 участок КОИБРАЛДИ (сечкидин бюллетенар гьисабдай аппаратар) таъминарнавай, 688 участокда сес гузвай гьалдал видеокамерайри гуьзчивалзавай. Амай участокрани видеорегистр... |
Дагъустанда тумчивилин (семеноводство) кьетӀен чка арадал гъунин месэла алай вахтунда федеральный дережада аваз веревирдзава. Идакай РД-ДИН хуьруьн майишатдин ва недай суьрсетдин министерстводин телеграм-каналди хабар гузва. |
Чешмеди, ВИР-ДИН (Всероссийский институт генетических ресурсов растений имени Н.И. Вавилова) филиал тир Дагъустандин тежрибадин станциядин директор Киштили Куркиеван гафарал асаслу яз, къейдзавайвал, тумчивилин кӀвалахар тухун патал Дагъустанда хьтин шартӀар авай мулкар вири дуьньяда авайди анжах са шумуд я. Адан гафар... |
Дагъустанди некӀедин малдарвал (молочное животноводство) вилик тухун патал 10 миллион манат чара авунва. Идакай, РД-ДИН хуьруьн майишатдин ва недай суьрсетдин министр Мухтарбий Аджекован гафарал асаслу яз, ведомстводин телеграм-каналди хабар гузва. Чиновникдин гафарай малум хьайивал, республикада калерин жинс хъсанарун... |
Дагъустанда яшайишдин кӀвалер вахкунин ериш 2024-йисан эвел кьилелай уьлкведа виридалайни винизди я. Идакай, Росстатдал асаслу яз, «Дагъустан» РИА-ДИ хабар гузва. ИкӀ, алай йисан сифтегьан 2 вацра республикада вахканвай яшайишдин кӀвалерин майданрин кьадар 4,5 сеферда артух хьанва. Чешмеди къейдзавайвал, и рекъем, алат... |
РД-ДИН хуьруьн майишатдин ва недай суьрсетдин министерстводин телеграм-каналди хабаря гузвайвал, къене цил авай культураяр гьасилун патал чара авунвай майданрин кьадардал гьалтайла, Дагъустан Республика уьлкведа кӀвенкӀвечи регионрин сиягьда ама. Ихьтин багълар регионда 11 агъзур гектардилай виниз мулкара экӀя хьанва. ... |
19-мартдиз Махачкъалада РД-ДИН Кьил Сергей Меликован регьбервилик кваз кьиле фейи совещанидал веревирд авур месэлайрикай сад иесисуз кицӀерихъ галаз алакъалуди тир. Дагъустанда и месэла гьялун патал кьабулзавай серенжемрикай вице-премьер Нариман Абдулмуталибова суьгьбетна. Адан гафарай малум хьайивал, 2022-йисав гекъиг... |
ГьакӀни чпин кицӀер, герек амач лагьана, куьчейриз ахъайзавайбур жавабдарвилиз чӀугун патал региондин дережада аваз кьабулнавай къанундик дегишвилер кухтада. |
18-мартдиз Дагъустандиз РФ-ДИН экономикадин рекьяй вилик финин министр Максим Решетников мугьман хьанвай. Ина федеральный дережадин ведомстводин кьили ципицӀчивилин, туризмдин хилер вилик тухунин месэлайриз талукьарнавай совещанияр кьиле тухвана, Къизляр, Дербент шегьерриз, Дербент райондиз фена. Агъадихъ чна М.Решетни... |
Максим Решетников Дагъустандин Кьил Сергей Меликовахъ галаз Къизлярдин коньякардай заводдиз фена ва карханадин мумкинвилериз къимет гана. Заводди РФ-ДИН экономикадин рекьяй вилик финин министерстводихъ галаз 2024-2026-йисара ципицӀчивал ва чехирчивал вилик тухун патал инвестицийриз талукь икьрар кутӀунна. Дагъустанда г... |
Дербент районда кьиле фейи совещанидал Дагъустандин экономикадин кар алай хилериз талукь месэлаяр веревирдна. 2025-йисуз республикада Каспий гьуьлуьн къерехда арадал гъидай кластердин сад лагьай объектар эцигиз гатӀунда. Махачкъаладин аэропортунинни Дербент шегьердин арада пассажирар санай масаниз тухудай улакьар карди... |
ун ягъалмиш жедач, лезги тӀвар алай гьар садаз СтӀал Сулейман мукьва, багьа, ала я лагьайтӀа. Са мус, са гьина ятӀани гьар сад халкьдин шаирдин ватандихъ, уьмуьрдин, яратмишунин ирсинихъ, ХХ асирдин Гомеран тӀвар алай яржарихъ, ктабрихъ,чкайрихъ галаз алакъалу хьана. Кьурагь райондин дагъларин, кӀамарин, булахрин къужа... |
1988-йисуз гьич фикирдизни татай, амма зун патал пара маналу, итижлу вакъиа хьана. Республика СтӀал Сулейманан 120 йисан юбилейдиз гьазур жезвай. Амма ХХ асирдин Гомеран |
ва аниз физвай рехъ хъсан гьалда авачир. Агъа СтӀалдал, руьгьдин и ибадатханадиз мугьман хьайибурун шадвал тамамди, гуьгьуьлар ачухбур жезвачир. Къулайсуз рекьи, музейдин куьгьне хьанвай дараматди, илимдин къайдадал амал тавуна эцигнавай экспонатри ва халис музейда хьиз безетмиш тавунвай залри кефияр серинарзавай. И ка... |
ремонт авунин гьакъиндай анин директор Лидия Стальскаяди 1986-йисуз талукь вири идарайриз чарар кхьена ва араба чкадилай юзана. СтӀал Сулейманан |
бинедилай цӀийи хъувунив эгечӀна. Ам юбилей алукьдалди куьтягьун лазим тир. Редакцияди зун ана кӀвалахар гьикӀ кьиле физватӀа чирун ва макъала кхьин патал ракъурна. 1988-йисан майдин варз тир. Газетдин 18-майдиз акъатай 60-нумрада «Гьамиша багьа тӀвар» кьил ганвай макъалада за икӀ кхьенай: |
«Чун Агъа СтӀалдал цӀийи дараматда, музейда ава. Вилик къацу векь экъечӀнавай багъ ква. Кьуд пад къушарин нагъмайри къачунва. ЦӀийи дарамат 1934-йисуз СтӀал Сулейманаз эцигай кӀвалер алай чкадал, гьа виликдай авайвал, амма мягькемдиз, эцигунрин цӀийи материалрикай хкаж хъувунва. |
Дагъустандин государственный сад авунвай музейдин директордин заместитель К.Абушевахъ ва СтӀал Сулейманан литературадинни мемориальный КӀВАЛИН-МУЗЕЙДИН илимдин къуллугъчи Фейзудин Мамедовахъ галаз чун залра къекъвезва. Сифте зал. На лугьуди, вун экв ават тийизвай кӀвализ вегьена. Серинвал, шуьтруьвал, чӀулав рангар, къ... |
Мамедова чаз Сулеймана вичин уьмуьрдин юлдашдихъ галаз эцигай кӀвалин макет къалурзава. Шаирди гвенар гвейи мукал, яргъал мензилар атӀай шаламар, маса парталрихъ дегиш тавур чухва ва ВАЛЧАГЪ…КЬВЕ зал советрин девирдин вакъиайриз, шаирдин уьмуьрдиз талукьарнава. Музейдин экспозицияр цӀийи стендралди, документралди, шики... |
ЧӀехи шаир яшамиш хьайи кӀвалин акунри бейнидиз таъсирзава, рикӀик са гьихьтин ятӀани гъалаба кутазва. АкӀ жезва хьи, гуя вун шаирдин кӀвале мугьманвиле ава. КӀвалин аваданлух 1937-йисан 3-ноябрдиз гьикӀ авайтӀа, гьа гьалдиз хканва. Гуьне патан цлав винел месер алай ракьун чарпай (кровать). Чилел жумарт, къени иесиди д... |
Музейда вири кӀвалахар гьеле куьтягьнавачир. УстӀарри, художникри (Шарафудин Мурзаев, Магьмуд Магьмудов, Евгений Шведов), К.Абушеван, Л.Стальскаядин гуьзчивилик кваз, санлай дараматдин къецепатар ва музейдин къенепатар безетмишун, герек къайдадиз хкун патал зегьмет чӀугвазмай. Абур чпин кардив пара мукьуфдивди эгечӀзав... |
СтӀал Сулейманан 120 йисан юбилейдин вилик, адан уьмуьрдиз, яратмишунриз, жемиятдин кӀвалахдиз талукь материалар гьазурдайла, чаз ам лап хъсандиз чидай инсанрихъ галаз суьгьбет авун хъсан акунай. И мурад рикӀе аваз, чун къумукьрин писатель, драматург, таржумачи, Дагъустандин халкьдин шаир Аткъай Акимович Аджаматовахъ г... |
- 1934-йисуз Махачкъалада Дагъустандин писателрин сад лагьай съездди иниз Дагъустандин вири хуьрерай къелемдин, гьевесдин ва бажарагъдин сагьибар кӀватӀнавай. Агъсакъалар, чагъинда авайбур, жегьилар. Дишегьлияр лап тӀимил авай. Ихьтин зурба мярекатдиз атанвай жегьилрин гьейранвилихъ кьадар авачир. Чун гьар са затӀуниз,... |
Амма заз чидайвал, икӀ тушир. Шаирди, са бязибуру хьиз, вичин лежбервилин парталар дегишарнавачир, и карди адаз мадни къуват гузвай. Ам уьтквем инсан тирдини фикирдай акъудна виже къведач. Эхь, сегьнедиз экъечӀай Сулейманаз виридан вилер вичиз килигзавайди акуна. Амни, вичин бармак хтӀунна, залдиз килигна. Дикъетдивди,... |
Ингье чна СтӀал Сулейманахъ яб акалзава. (Адан шиир Алексей Суркова таржума авунай). Пластинкадихъ яб акална куьтягьайла, шаирди суьгьбет давамарзава. |
- Эхь, гьа им чи Сулейман тир. Са бязибур Сулейманан лайихлувал, машгьурвал агъузариз алахъзава. Зун гьамиша ахьтинбуруз акси экъечӀай кас я. Сулейман гьа вахтундани, гилани ва гележегдани чи кьилин винизвал, Дагъустандин дамах я. Зи рикӀел са ихьтин кар хквезва. Чун поездда аваз Москвадиз физвай. Ростовдиз агакьдалди,... |
- Я Сулейман дайи, югъди вун полкадал ацукьна хьана, гила кьванни ксус, жуваз ял ягъа. Вун, начагъ итим… |
За кьатӀайвал, шаирдиз хъел атай хьиз я. Ада жаваб гана: - Начагъди тиртӀа, зун, къаткана, кӀвале жедай. Поездда - ваъ. Бес шиирни тесниф тавурла, зи кар вуч хьуй? Зун съезддал рахун лазим я эхир. |
- Я Сулейман дайи, ваз хъел къвемир. Съезддал рахадай инсанар гзаф жеда. Аниз кьуд патахъай тӀвар-ван авай писателар кӀватӀ жезвайди я. - Дуьз рахазвач вун, хва. Абур абур я, зун Сулейман я. Абурухъ чпин ихтилатар жеда, захъ зи гаф ава лугьудай. Москвада чун хьайи вири вахтунда чӀехи шаирди вич пара лайихлувилелди тухв... |
Шииратдин цава - нурлу гъед |
ВикӀегьвал, намуслувал, хайи чилел рикӀ хьун хьтин пак ерияр хас касдивай жеда вичин хивез уьлкведин таъсиб хуьнин жавабдарвал кьабулиз. Гьа ихьтинди тир полковник, РФ-ДИН Кьиблепатан военный округдин 18-армиядин командующийдин заместитель, женгинин гзаф орденринни медалрин сагьиб, хъуьлуьдви Мегьамеджанов Мегьамедали ... |
Эхиримжи вахтунда полковник Мегьамедали Камиловича Кеферпатан флотдин гьуьлуьн пияда кьушунрин Яру пайдах авай Кирнессдин 61-бригададин командирвилин, РФ-ДИН Кьиблепатан военный округдин 18-армиядин командующийдин заместителвилин (им генералвилин къуллугъ я ва командованиди ам генералвилин чин гун патал къалурнавай) жа... |
Уьмуьрдин юлдаш Муслимат Шагьпазовнади - старший прапорщикди, гьуьлуьн пиядин бригададин сирлу частунин начальниквиле, Кеферпатан флотдин кьушунрин канцелярияда делопроизводителвиле жавабдар къуллугъар тамамарна, адазни командованидин патай ганвай шабагьар ава. Донбасс азад хъувунин нубатдин женгина залан хер алаз Сева... |
- Кьиблепатан военный округдин 18-армиядин командующийдин заместитель, батальондин командир Мегьамедали Камилович Дагъустандин лап лайихлу, викӀегь рухвайрикай сад тир. СВО-ДИН вакъиаяр башламишайла, ам вичи секиндиз къуллугъзавай Кеферпатан Заполярный округдай хтана, чӀехи бубадин кар давамарун яз, нацистрихъ галаз же... |
Теселли гудай башсагълугъвилин келимаяр РД-ДИН Кьил Сергей Меликован тӀварунихъай РД-ДИН энергетикадин министр Марат Шихалиева, женгинин юлдашрин патай 18-армиядин командирдин заместитель генерал Валерий Бойкоди, РФ-ДИН Игит, ВОЗДУШНО-ДЕСАНТНЫЙ кьушунрин командующий, генерал-полковник Михаил Теплинскийди, Мегьамедалиди... |
Лезгистандин рухвайри са чӀавузни душмандин вилик ажузвал авунач, я ийинни ийидач. Абурун дамарра къекъвезвайди Куьре Мелик, Гьажи Давуд, Михаил Лезгинцев, Валентин Эмиров, Эсед Салигьов, Асрет Алиев, Араз Алиев, Мирза Велиев, Абас Исрафилов хьтин игитрин иви я. «Эй лезги халкь, душман винел атана, Къарагъ кӀвачел, къу... |
2022-йисан 29-сентябрдиз и госпиталдиз генерал-полковник Виктор Стригунов атана, ада зав «Жуьрэтлувиляй» медаль вахкана. |
2023-йисан 2-августдиз генерал-полковник Захаров Сергей Юрьевич атана ва ада зав «ВикӀегьвилин орден» вахкана. Гьайиф хьи, сагъламвилиз килигна, завай зи взводдихъ галаз санал душмандихъ галаз дяве чӀугваз жезмач. Умудзава хьи, зи мурад чи дагъдин лекьери кьилиз акъудда…» Эхь, Набир стха, лекьери чпин лекьвал ийида. Ву... |
Садра тир вун акурди заз, НАМУС-ГЪЕЙРАТ, инсанвал гваз… Ихтияр це хцяй вун кьаз, Илгьамдалди рахаз, Набир. Акьулдизни кардиз зирек, Гьалал хьуй ваз дидедин нек! Ватан хуьз вун хьанач къерех, Ама къе тӀал чӀугваз, Набир. Бахтунал ви аламаз вил, Дяведин цӀу галудна гъил… Гужлу хьуй ви мурадрин гьуьл, Бахтун лепе къугъваз... |
Тагьиров Мегьамед 1917-йисуз Куьре округдин Кьулан ЗахитӀрин хуьре лежбер Ханмегьамедан хизанда дидедиз хьана. Хуьруьн сифтегьан ва Цмуррин ирид йисан школаяр акьалтӀарай ада кӀелунар Буйнакскда ва Махачкъалада давамарна, адакай кьве пешедин сагьиб хьана. Техникадин ва педагогикадин рекьерай дипломар гвай жегьилди 1938... |
1943-йисуз Кьасумхуьруьн районда къанун-къайда мадни пайгардик кутун патал Мегьамед Тагьиров аниз РОВДДИН начальниквиле рекье туна. |
Еке бажарагъ, къаш-къамат авай, адалатлу, къагьриман хьтин начальникди инани гьалар хъсанарна. Кьве йисалай ам Табасаран РОВД-ДИН начальниквиле тайинарна. |
Ватан хаталувилик квай вахтунда садбуру чпин чанар къурбандзавайла, хаинар, дяведикай, жемятдин краривай кьил къакъудна, тамарани чуьллера гьатнавай. ЧӀуру рекьера авайбуруз гафуналди, кардалди таъсир ийиз алакьдай къуллугъчиди, райондин активистрин куьмекни галаз, са куьруь вахтунда инани къайда туна, чӀуру крарал эхи... |
Афгъанистандикай ихтилат кватайла, 1980-йисара ана кьиле фейи дяведин гьерекатрикай хабар авайбурун рикӀера пашманвал гьат хъийида. ГьикӀ лагьайтӀа, ана интернационалиствилин буржи тамамардайла, чи гзаф жегьилар элкъвена хтаначир. ИкӀ, 1985-йисан сентябрдиз Вини СтӀалдилай тир Фетилагьоврин хизандивни рикӀ къарсурдай ч... |
Гьажи Селимов 1984-йисуз Афгъанистандиз рекье тунай. Адан юлдаш, командир лейтенант Пермякова рикӀел хкайвал, Гьажи буржидиз вафалу, гайи буйругъ ян тагана кьилиз акъуддай, викӀегь аскер тир. Вилик жергейра хьун адан макьсад жедай. Ада гуманитарный куьмекдин машинрин колоннаяр 6 сеферда саламатдиз тайин чкадиз агакьарн... |
Адахъ галаз санал къуллугъ авур аскерри тестикьарайвал, са йифиз душманди частуниз минометрай гуьлле гана. Гьажидин къвалав гвай кьве аскерни кьена. Адал вичел хер хьана. ЯтӀани ада цӀай кьунвай алачухрикай залан хирер хьайи юлдашар саламат чкадиз акъудун патал чалишмишвална. Амма кьвед лагьай мина хъиткьинайла, Селимо... |
Украинада женгинин гьерекатар башламишунихъ галаз алакъалу яз, Кьурагь райондай къанни вадалай виниз жегьилриз армиядин жергейриз эвер гана. Абуру Донбассдин шегьерар миллетбазрикай хуьн ва азад авун патал женгера иштиракзава. Дяве кьиникь, дяве завал, каш-мекь я, - мукьвал-мукьвал тикрардай Ватандин ЧӀехи дяведин чети... |
Буржидиз вафалувал Игитрин крар амукьда |
Махсус серенжемда миллетчийрихъ галаз кьиле физвай женгера къалурай кьегьалвилериз килигна старшина Мирзабег Заловаз «Багъри Дагъустан» жемиятдин тешкилатди, «Халкьдин фикир» фондуни чӀехи къимет ганва. Гзаф миллетрин векилрикай ибарат Дагъустандин халкьдин вилик кьетӀен лайихлувилерай «Къизилдин гъед» медални галаз «Д... |
18 йис тамам хьанмазди, адаз къуллугъ ийиз армиядин жергейриз эверна. Кьве йисуз Забайкальедин крайдин военный частара: сифте мотострелковый бригадада, ахпа пияда, гуьгъуьнлайни танкарин кьушунра къуллугъ авурдалай кьулухь ам, икьрар кутӀунна, армияда акъвазна. Ина ам вичин рикӀ ацукьай Анастасиядал эвленмиш хьана, кӀв... |
Чна Мирзабег Исабеговичаз чӀехи тӀвар мубаракуналди, Ватандин итижар хуьнин карда мягькем сагъвални яргъи уьмуьр хьун алхишзава. |
Россиядин социальный фондунин Дагъустандин отделенидин коллективди «Вири - гъалибвал патал» акциядин сергьятра аваз Вирироссиядин халкьдин фронтдин региондин отделенидив Украинада кьиле тухузвай дяведин махсус серенжемда иштиракзавайбур патал 6 автомашин вугана. - Чна рикӀин хушвилелди и жуьредин автомашинар халкьдин ф... |
И йикъара Кьасумхуьрел, Дагъустан Республикадин Халкьдин Собранидин депутат Имам Яралиеван регьбервилик кваз, алай йисан майдиз Дагъустандин халкьдин шаир СтӀал Сулейман дидедиз хьайидалай инихъ 155 йис тамам хьун къейд авунихъ галаз алакъалу яз, тешкиллувилин комитетдин заседание кьиле фена. Анал тешкиллувилин месэлая... |
Малум хьайивал, идаради гьафтедин кӀвалахдин вири йикъарани гьа виликдай хьиз кӀвалахзава. Гила - гьар вацран эхиримжи киш юкъуз - республикадин агьалийривай ва тешкилатривай фондунин вири къуллугърикай тамамвилелди менфят къачуз жеда. И ва гуьгъуьнин алава йикъарани муьштерийрихъ галаз кӀвалахдай къуллугъри пакаман ся... |
Гьар вацра алава са югъ тайинаруни фондунин кӀвалах хъсанаруниз куьмекда. Идалайни гъейри, гьукуматдин кӀвалахрал алай агьалияр патал им еке къулайвал я, гьикӀ хьи, ял ядай юкъуз лазим месэлаяр гьялдай мумкинвал жезва. |
РикӀел хкин: алай вахтунда Яшайишдин фондунин хиляй гзаф месэлаяр, алакъадин центрадиз (телефон: 8-8001-00000-1 ) ва я «ифей линиядиз» (телефон: 8-800-200-03-39 ) зенгна, кьилиз акъудиз жезва. Операторрин куьмекдалди лазим малуматар арада мензил аваз (дистанционно) агакьарда. Эгер агьали фондуниз атунин лазимвал аваз х... |
Жуван кьил хуьн ва гьакӀни халкьдиз жувакай менфят хкатун патал чун гьар са кас са пешедин иеси хьун герек я. Пешеяр лагьайтӀа, кьуьк ядай кьванбур ава. Алай вахтунда мехъеррик, суварриз, шадвилин вири межлисра - хайи югъ, хизан артух хьун, уьмуьрда са гьихьтин ятӀани агалкьун къейдзавай мярекатра - суфраяр туькӀуьрун ... |
Дагъустандин промышленностдин хиле 1 агъзур касдив агакьна цӀийи пешекаррин игьтияж ава. РД-ДИН промышленностдин ва алишверишдин министр Низам Халилован гафаралди, и жигьетдай кьитвал арадай акъудун патал регионда «вакансийрин ярмаркаяр» тешкилзава. «Концерн «Къизлярдин электромеханикадин завод» АО-ДИН карханайра гьар ... |
Дагъустандин мелиорациядин хиле, 2023-йисан нетижайралди, 27 проект уьмуьрдиз кечирмишнава, хабар гузва РД-ДИН хуьруьн майишатдин ва недай суьрсетдин министерстводи. Дигидай цин хиле кӀвалахар милли проектрин сергьятра аваз кьиле тухвана ва абуру 3,9 агъзур гектардин майданар кьуна. Нетижа яз, алатай йисуз 2 агъзур гек... |
Дагъустандин хъвадай целди таъминардай къурулуш бинедилай цӀийи хъувунин ва ремонт авунин игьтияж арадал атанва. Россиядин Федерация дин виридалайни чӀехи республикайрикай сад тир Дагъустанда хъвадай цихъ галаз алакъалу гьалар муракаббур яз гзаф йисар я. Яд бес тахьун ва адан ери татугайди хьун - ибур агьалийрин тӀал а... |
Дагъустан промышленный кьадарра голубика (винел мичӀи-вили пас (галет) алай, чӀулав ширин куьлуь емишар) гьасилзавай регионрин жергеда гьатнава. Республикада и емишдин сад лагьай плантация Мегьарамдхуьруьн районда Нижний Новгороддай тир карчи Леонид Обухова кутунва. Идакай РД-ДИН хуьруьн майишатдин ва недай суьрсетдин ... |
«Чкадин агьалийри хуьруьн майишатдин и хел еримлу авуниз итиж ийизва. Фикирзавайвал, и хел йигинвилелди вилик фида, - гьисабзава РД-ДИН хуьруьн майишатдин ва недай суьрсетдин министрдин сад лагьай заместитель Шарип Шарипова. - Чи республикада 2023-йисуз гьасилай вири жуьре мерейрин ва куьлуь емишрин культурайрин кьадар... |
ра аваз, гзаф йисара экъечӀдай куьлуь емишар арадал гъуниз субсидияр гун фикирда кьунва. Дербентдин тежрибадин станциядин бинедаллаз микроклонарный жуьреда цадай кул-кусар (азарар акат тийидай жуьредин) арадал гъидай лабораторияни кардик ква. Яни и хилез инвесторар желб авун патал чахъ хъсан шартӀар ава». |
ЦӀийиз гъиле кьазвай карда куьмек гун патал, малум хьайивал, министерствода машгьур алимрикай ва тежрибалу пешекаррикай ибарат десте тешкилзава. Идарадихъ тежриба раиж авунин, ам Мегьарамдхуьруьн, СтӀал Сулейманан ва са жерге маса районра чукӀурунин ният ава. «Мерейрин союздин» гендиректор Ирина Козийдин делилралди, Ро... |
Голубикадиз тайгадин мере лугьузва. Ам тундрада, тамун чкада, дагъларин вини патан зулара, уьленрин ва торфянникрин патарив экъечӀда. Ам акӀ арадал атанва хьи, и мередиз са кьадар къайи гьава авай мулкара къулай я. Амма эхиримжи йисара Россиядин кьиблепатан регионрай тир фермеррини адаз итиж ийиз башламишнава. Абуру гъ... |
Ахтармишунри къалурзавайвал, Дагъустанда яшайишдин цӀийи кӀвал эцигун патал лазим жезвай вахт 6 йисалай гзаф я. Ихьтин делилар кӀвалер эцигзавайбурун сад тир ресурсди (ЕРЗ) гъизва. И сиягьда Дагъустан, уьлкведин амай вири субъектрив гекъигайла, 75 лагьай чкадал ала. Малум хьайивал, республикада цӀийи кӀвал эцигун патал... |
Аялриз тербияни чирвал гунин бязи терефрикай |
Шайдабег Мирзоев, А.А Тахо-Годидин тӀварунихъ галай педагогикадин илимдинни ахтармишунин институтдин сектордин заведующий, ДГПУ-ДИН профессор (Эвел - 10-нумрада) |
КӀелунин алатар, парталар ва масабур гьихьтин зегьметдалди арадиз къвезватӀа чируни аялар шейэрин къадир чирунал гъида. И тербия гунни диде-бубадин, хизандин везифа я, вучиз лагьайтӀа, тӀвар кьур шейэралди аял таьминарзавайбур гьабур я. Вичин шейэрин къадир тийижир аялдиз масадан, гьукуматдин шейэрин къадирни чир жедач... |
Вели, Пери лугьузвач, лап сифте йикъалай куьне к Ӏ вале ишлемиш тийизвай адан фамилия кьазва: Мегьамедов, Гьасанов, Эмирова ва мсб. Идани аял классдин коллективдин арада жавабдар авунихъ галаз сад хьиз, муаллимдин патахъ алгъурзава. Къуй алгъурай. Ихьтин вахтара диде-бубайрин буржи вичин аялдин вилик муаллимдин, хизанд... |
Дагъустандин халкьдин шаир СтӀал Сулейманан 155 йисан юбилейдиз гьазурвилер акунин мярекатра активвилелди иштирак авунай СтӀал Сулейманан райондин библиотекайрин центральный къурулушдин (ЦБС) художник-оформитель Лариса Рамазанова мергьяматлувилин «Умуд» фондунин патай Чухсагъулдин чарчиз ва пулдин пишкешдиз лайихлу хьа... |
Адан гъилик суьретар ва шикилар чӀугунин рекьяй вердишвилер къачузвай, художниквилин сирер чирзавай са шумуд аялди мукьвара СтӀал Сулейманан яратмишунрай шикилар чӀугунай районда тухвай конкурсда приздин чкаяр кьуна. |
- Лариса Борисовнадин кӀвалахдикай, пешекарвилин дережадикай хьиз, чавай адан инсанвилин ерийрикайни къилихрикай хуш келимаяр лугьуз жеда, - къейдзава ЦБС-ДИН директор Назиля Шихбабаевади. - Чи дуствилин коллективда хьиз, адаз хуьре-кӀвалени еке гьуьрмет ава. Лариса Борисовна пуд веледдин дидени я. Мадни шадвал кутадай... |
Къенин юкъуз Дербент шегьерда алава образованидин (спортдин, музыкадин, искусствойрин, художественный) саки 25 школа кардик ква. И мукьвара чун 2014-йисалай инихъ чи ватанэгьли Мевлудин Гьамзабегович Хаирова регьбервал гузвай А.Аминтиевадин тӀварцӀихъ галай 1-нумрадин аялрин музыкадин школадиз фена, ана алава образован... |
Аялрин музыкадин и школа 1956-йисуз ачухна. Шегьердин центрада (У.Буйнакскийдин тӀварцӀихъ галай куьче) хьуниз килигна, адахъ са жерге артуханвилер ава: школадин къвалав маршруткаяр акъваззава, умуми образованидин (вад школа) ва культурадин идарайриз мукьва я. Ида шегьердин агьалийриз школада кьиле тухузвай концертра, ... |
Дарамат куьгьнеди ятӀани, ина аялриз чирвилер гудай къулай шартӀар яратмишнава. Къенин юкъуз инаг музыкадин искусстводин хиле аялриз сифтегьан образование гузвай сад лагьай дережадин школа я. Мектебда фортепианодин, халкьдин алатрин, симерин алатрин, хордин ва гуьзелвилин (эстетикадин) тербия гузвай отделенийра аялриз ... |
Школадихъ вири 36 кабинет ава. Абурукай 27 кӀелунин классар я. Идалайни гъейри, теориядин предметрайни (сольфеджио, музыкадин литература, музыкадихъ яб гудай) чирвилер гузвай кабинетар ава. Алава образованидин музыкадин искусстводин (фортепиано, симерин алатар, халкьдин алатар, вокал, хор) хилерай школада 223 аялди чир... |
Эхиримжи кьвед-пуд йисуз, международный, Вирироссиядин конкурсра ва фестивалра иштиракна, агалкьунар къазанмишнавай бязи аялрин тӀварар кьаз кӀанзава. ИкӀ, вокалдин искусстводай кьиле фейи «Magic Voces» международный конкурсда Бабаева Элина (муаллим - С.Багъирова), аяларни жаванар патал международный «Вири бажарагълу я... |
Школадин коллективдин агалкьунриз, яргъал йисара чӀугур гьакъисагъ зегьметдиз, пешекарвилиз, акьалтзавай несилдиз дерин чирвилер ва тербия гуниз РД-ДИН культурадин министерстводи, Дербент шегьердин кьили виниз тир къимет ганва. Абурун арадай яз, школадин директор М.Хаироваз, |
муаллимар тир Л.Ивановадиз, С.Багъировадиз, Л.Султановадиз, Н.Замановаз, Д.Султановадиз, Л.Беликовадиз, Л.Абасовадиз ва масабуруз гьуьрметдин грамотаяр ганва. - Мевлудин Гьамзабегович, алава образованидикай аялдиз вуч куьмек ава? - хабар кьуна за. |
- Алава образованиди гьар са терефдихъай аялдиз виликди фидай алава чирвилер къачудай мумкинвал гузва. Ихьтин школайри аялдиз вичин кьилдинвални алакьунар, бажарагъ къалурдай мумкинвилер ачухзава. Алава образованиди акьулдин кӀвалах активлу ийизва, мотивация хкажзава. Ада гьакӀни аялдин сагъламвал мягькемаризни, яратми... |
Мевлудин Гьамзабеговичан гафарай мадни малум жезвайвал, и йисара Дербентдин музыкадин школади акьалтӀай хъсан яратмишунрин ва педагогвилин адетар кӀватӀнава, бажарагъ авай аялар раижнава, зигьин ва алакьунар авай цӀудралди музыкантриз тербия гана, кьилиндини, пешекарвилин кӀвалахдай гзафбуру культурадин ва искусстводин... |
М.Гь.Хаиров 1956-йисуз Ахцегь райондин Хкемрин хуьре дидедиз хьана. Школа акьалтӀарай 1972-йисуз Махачкъаладин музучилищедик экечӀна. Ахпа Астрахандин консерваторияда кӀелна. Анаг акьалтӀарай жегьил пешекар кӀвалахиз Дербентдин музучилищедиз ракъурна. Ина 40 йисуз муаллим яз зегьмет чӀугуна. Советрин Армиядин жергейра ... |
Майдин варз тир, сифте кӀекер рахайла, мал-къара чуьлдиз акъудиз, итимар, папар къарагъзавай, бязибур кимерик ацукь хъийизвай. Бирдан ибурун япарихъ са шумуд касди аваздалди лугьузвай манидин, гьарайвургьайдин ванер-сесер галукьна. Кимел ацукьнавай Кавхади вичин мал-къара, мулк жемятдин хсусиятдиз хъивегьнавай, «кимин ... |
- Эй! Чавуш! Тади ая, им вуч хабар ятӀа, килиг кван! - Башуьсте, башуьсте, Кавха - лугьуз, чавуш къудгъунна къарагъна, звер кваз, абурун къаншардиз гьерекатна. Инсанар лагьайтӀа, винелди ким галай патахъ къвезвай. Хуьрени са шумуд ким авай: Насура ким, Агъа ким, МискӀин ким, Булах ким. Ибур акуна, кичӀ ягъай чавушди, м... |
End of preview. Expand in Data Studio
Corpus of parsed pariodicals in Lezgian language.
Parse and scrapped with https://github.com/Alidar40/lezgi-text
Sources:
- Алам журнал -- alam.txt -- https://www.alamjurnal.com/category/all/
- Куьредин хабарар -- cure_habar.txt -- https://cure-online.ru/inova_block_issueset/41/card/
- Дагъдин булах -- dagdin_bulah.txt -- https://mrkurahskiy.ru/press-tsentr/gazeta-gornyy-rodnik-
- Эренлардин сес -- erenlardin_ses.txt -- https://erenlar.ru/rajonnaya-gazeta-golos-erenlara/
- Лезги Газет -- lezgi_gazet.txt -- https://lezgigazet.ru/archives/project
- Журнал "Литературный дагестан" -- lit_dag.txt -- https://litdag.ru/journals
- Самурдин сес -- samurdin_ses.txt -- https://adminmr.ru/Район/СМИ_«Самурдин_Сес»
- ЦIийи дуьнья -- tsiyi_dunya.txt -- https://akhtymr.ru/site/section?id=202
- Downloads last month
- 36